Στην ατμόσφαιρα, δύο κυκλωνικά συστήματα που βρίσκονται σε σχετικά μικρή απόσταση μεταξύ τους δεν κινούνται απαραίτητα ανεξάρτητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κυκλοφορία του ενός επηρεάζει την κίνηση του άλλου, με αποτέλεσμα να αρχίζουν να περιστρέφονται γύρω από ένα κοινό σημείο. Η αλληλεπίδραση αυτή είναι γνωστή ως φαινόμενο Fujiwhara (ή αλλιώς Fujiwhara Effect) και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την πορεία και την εξέλιξη των συστημάτων.
Το φαινόμενο πήρε το όνομά του από τον Ιάπωνα μετεωρολόγο Sakuhei Fujiwhara, ο οποίος μελέτησε την αλληλεπίδραση μεταξύ στροβίλων σε ρευστά στις αρχές της δεκαετίας του 1920. Στη μετεωρολογία, ο όρος χρησιμοποιείται κυρίως για να περιγράψει την αλληλεπίδραση δύο χαμηλών που βρίσκονται αρκετά κοντά ώστε οι κυκλοφορίες τους να επηρεάζουν η μία την άλλη.
Πώς λειτουργεί;
Κάθε κυκλώνας διαθέτει μια οργανωμένη περιστροφική κυκλοφορία γύρω από το κέντρο χαμηλής πίεσης. Όταν δύο τέτοια συστήματα πλησιάσουν αρκετά, τα πεδία των ανέμων τους αλληλεπιδρούν. Η κυκλοφορία του κάθε συστήματος επηρεάζει την κίνηση του άλλου, με αποτέλεσμα τα δύο κέντρα να αρχίζουν να κινούνται γύρω από ένα κοινό σημείο.
Στο βόρειο ημισφαίριο, η περιστροφή αυτή πραγματοποιείται συνήθως με αντίθετη φορά από τους δείκτες του ρολογιού, ενώ στο νότιο ημισφαίριο με τη φορά των δεικτών του ρολογιού. Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό να αναφερθεί πως η αλληλεπίδραση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι δύο κυκλώνες θα συγκρουστούν ή θα ενωθούν, καθώς υπάρχουν πολλά πιθανά αποτελέσματα από την επίδραση του φαινομένου αυτού. Ανάλογα με την απόσταση, το μέγεθος και την ένταση των χαμηλών, μπορεί να συνεχίσουν να περιστρέφονται ο ένας γύρω από τον άλλον για κάποιο χρονικό διάστημα και στη συνέχεια να απομακρυνθούν, ακολουθώντας διαφορετικές πορείες.
Τι καθορίζει την εξέλιξη της αλληλεπίδρασης;
Σημαντικό ρόλο παίζουν κυρίως το μέγεθος, η ένταση αλλά και η απόσταση των δύο συστημάτων. Όταν οι κυκλώνες έχουν παρόμοια ένταση και μέγεθος, είναι πιθανό να ακολουθήσουν μια κοινή περιστροφική κίνηση γύρω από ένα σημείο ανάμεσά τους, χωρίς απαραίτητα να συγχωνευθούν.
Αντίθετα, όταν υπάρχει μεγάλη διαφορά στην ένταση ή στο μέγεθός τους, το ισχυρότερο σύστημα τείνει να κυριαρχεί στην αλληλεπίδραση. Ο ασθενέστερος κυκλώνας μπορεί να κινηθεί γύρω από τον ισχυρότερο και, εφόσον πλησιάσει αρκετά, να απορροφηθεί από την κυκλοφορία του. Σε αυτή την περίπτωση, ο ασθενέστερος εξασθενεί και τελικά παύει να αποτελεί ξεχωριστό σύστημα, ενώ ο ισχυρότερος μπορεί να συνεχίσει την πορεία του.
Η απόσταση μεταξύ των δύο κέντρων είναι επίσης καθοριστική. Δεν υπάρχει μία απόλυτη απόσταση στην οποία αρχίζει το φαινόμενο, όμως η αλληλεπίδραση αρχίζει να γίνεται αισθητή όταν δύο τροπικοί κυκλώνες βρεθούν σε απόσταση μικρότερη από 1.400 χιλιόμετρα μεταξύ τους. Σε εξωτροπικούς κυκλώνες, η αλληλεπίδραση μπορεί να ξεκινήσει και σε απόσταση 2.000 χιλιομέτρων.
Γιατί είναι σημαντικό αυτό το φαινόμενο σε μια πρόγνωση;
Το φαινόμενο Fujiwhara αυξάνει κατά πολύ τον βαθμό δυσκολίας στην πρόγνωση της πορείας των κυκλώνων. Όταν δύο συστήματα αρχίζουν να αλληλεπιδρούν, η κίνησή τους αποκλίνει σημαντικά από την αρχική πορεία που θα ακολουθούσαν αν βρίσκονταν μακριά το ένα από το άλλο. Έτσι, ακόμη και μικρές διαφορές στην πρόβλεψη της θέσης ή της έντασής τους μπορούν να οδηγήσουν σε εντελώς διαφορετικά σενάρια εξέλιξης.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα καταγράφηκε το 1974 στον ανατολικό Ειρηνικό, όταν οι τυφώνες Ione και Kirsten άρχισαν να αλληλεπιδρούν, "χορεύοντας" ο ένας γύρω από τον άλλον χωρίς τελικά να συγχωνευθούν.
Φωτογραφία από NOAA, Public domain, Wikimedia Commons
Κοιτώντας το σήμερα, υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να παρατηρηθεί αυτό το φαινόμενο στον Ανατολικό Ατλαντικό, κοντά στη Δ. Ευρώπη. Η κακοκαιρία Bruna, ένα χαμηλό με πίεση κοντά στα 970 hPa, κινείται πολύ αργά προς τα ανατολικά. Παράλληλα, ένα αναπτυσσόμενο χαμηλό από τον Δυτικό Ατλαντικό (το οποίο μάλιστα πριν από λίγες μέρες είχε πιθανότητες κοντά στο 50% να αναπτύξει τροπικά χαρακτηριστικά, σύμφωνα με την NHC) κινείται γρήγορα ανατολικά.
Καθώς θα πλησιάσει την Bruna, είναι πολύ πιθανό να αλληλεπιδράσουν. Λόγω της διαφωνίας στα προγνωστικά δεδομένα, είναι αβέβαιος ο τρόπος αλληλεπίδρασης, καθώς τα σενάρια είναι ποικίλα, με μερικά να αποτυπώνουν την πιθανότητα απορρόφησης του ενός συστήματος από το άλλο. Ωστόσο, εκτιμάται πως το πιο πιθανό σενάριο είναι η μεταβολή της τροχιάς και των δύο συστημάτων μέσω της αλληλεπίδρασης.
